Home I wś, okres międzywojenny i II wś 2 18 listopada 1918. Dzień, w którym zapadła decyzja o wojnie. II wojnie.

18 listopada 1918. Dzień, w którym zapadła decyzja o wojnie. II wojnie.

przez historyk
0 komentarz

Mili Państwo, podczas spotkań promujących moją najnowszą książkę „PAKT Z HITLEREM” byłem wielokrotnie proszony o wyjaśnienie, dlaczego Stalin zrobił wszystko, aby II wojna światowa nie zakończyła się zawarciem traktatu pokojowego. Na początek dwie sprawy.

  1. Pamiętajcie Państwo, że Rosjanie to na ja, która dała światu wielkie mnóstwo arcymistrzów szachowych – odrzućcie zatem przedstawiany w żartach stereotyp Rosjanina jako ostatniego głupola.
  2. Bodajże Tom Clancy, w „Polowaniu na Czerwony Październik” napisał, że Ruscy nawet nie srają bez planu.

Osobiście widzę to następująco: polityka sowiecka to wieloletni plan, realizowany cierpliwie, z uporem, wręcz determinacją. Ale tak już z planami bywa, że rzadko kiedy okoliczności są dokładnie takie, jak zaplanowano – zwykle działa prawo Murphy’ego [jeśli coś może pójść źle, na pewno tak się stanie!]. I tylko taka „klęska” zmusza Sowietów=Rosjan do weryfikacji planu. Choć niekoniecznie do zarzucenia tegoż.

Jak to, spytacie, jest rok 1945, Sowieci należą do bezsprzecznych zwycięzców działań wojennych w Europie, a ja piszę o klęsce i wymuszonej zmianie planów?

Zwycięstwo nad Niemcami jest faktem dokonanym – nie od miesiąca czy dwóch, ale od trzech i pół roku. Odrzucenie Niemców spod Moskwy, zamknięcie w kotle i kapitulacja generała (później feldmarszałka) Paulusa i jego 6 Armii w Stalingradzie były tego ewidentną zapowiedzią; zresztą klęska Afrikakorps podobnie. Sowieci doskonale to wiedzą. Berlin padnie ich łupem. Ale to tylko przystanek; koniec jakiegoś etapu. Bo mają plan; od wielu, wielu lat. Tylko czy istnieją szanse jego realizacji?

Operacja „CEL WISŁA!”

18 listopada 1918 roku. W Moskwie spotyka się Komitet Wykonawczy Międzynarodowej Rady Rewolucyjnej. Jest Lenin, Trocki, Stalin (i wielu innych rosyjskich komunistów) oraz dowódcy polowi: Budionny i Kamieniew. Z Polaków Dzierżyński, Kon, Marchlewski, Unschlicht… Są delegaci niemieckich komunistów: Rose Luxemburg, Ernst Thälmann, Clara Zetkin. Z prośbą, wręcz żądaniem pomocy. Przedstawiają sensowną argumentację. Wracający do domów niemieccy żołnierze są rozgoryczeni. Ich bohaterstwo i ogrom strat poszły na marne; agitacja w ich szeregach przynosi nadzwyczajne skutki. Są gotowi do rewolucji. Marchlewski, który niedawno wrócił z Berlina, potwierdza. W niemieckich wielkich miastach wrze. Trocki nie ma wątpliwości – należy jak najszybciej udzielić bratniej pomocy niemieckim komunistom. Budionny stwierdza krótko, że jego kawaleria jest gotowa – prosi tylko o rozkaz marszu na zachód, ku Niemcom. Kamieniew jest ostrożniejszy. Boi się o zaopatrzenie, ale Stalin sugeruje natarcie. „Będziemy brać po drodze co się da!” Polacy, szczególnie Julian Marchlewski, są sceptyczni – znają sytuację w kraju. Ziemie leżące na wschód od Wisły zostały doszczętnie ograbione; ludność głoduje, choroby zbierają śmiertelne żniwa.

Wreszcie głos zabiera ten, który podejmie decyzję. Lenin. Przypomina, że od wybuchu rewolucji obiecuje wolność i niepodległość nierosyjskim narodom europejskiej części imperium. Ku jego zdziwieniu Marchlewski, zdecydowany zwolennik utworzenia niepodległej Polski stwierdza, że jedno drugiemu nie przeszkadza. Niepodległa Polska z komunistycznym i współpracującym z Moskwą rządem byłaby gwarancją bezpieczeństwa dla szlaków transportowych z Rosji do Niemiec. Stalin natychmiast przyklaskuje; nikt nawet nie przeczuwa, że za 25 lat zacznie wcielać ten pomysł w życie. Lenin kończy dyskusję i przedstawia swoją wizję. Marx, twórca idei komunizmu, warunkował światowy sukces tej ideologii zdobyciem władzy w Niemczech, Francji i Wielkiej Brytanii. Najsilniejszych, w połowie XIX wieku, gospodarek Europy i świata.

Niemcy właśnie skapitulowały. Są psychicznie i moralnie rozbite. Abdykacja cesarza pozbawiła Niemców politycznego i społecznego autorytetu; twórcy Republiki Weimarskiej może i mają „dobre intencje”, ale zaufania społecznego za grosz. W Berlinie, Hamburgu, Monachium i innych wielkich miastach zbierają się grupy zbuntowanych zdemobilizowanych żołnierzy i bezrobotnych robotników, powstają komitety (rady) rewolucyjne. Widoki na szybką realizację pierwszego kroku z postulatów Marxa, przejęcie Niemiec, wydają się zachęcające. Wprawdzie na ziemiach między Rosją a Niemcami powstające Polska, ale, póki co, jest w powijakach – armia rewolucyjna przetoczy się nią jak walec, połączy się z niemieckimi rewolucjonistami i dotrze nad Ren, do francuskiej granicy. Zatem do boju! Tak narodziła się idea (doktryna, myśl) marksistowsko-leninowska. Jeśli nie spróbujemy teraz, być może więcej takiej okazji mieć nie będziemy. Budionny z Kamieniewem mieli przeprowadzić rozpoznanie bojem. Najpierw ku rzekom Niemen i Szczara, zajmując Mińsk, Wilno, Grodno i Wołkowysk, a potem aż po Bug, po Białystok i Brześć. Ale ostrożnie!

Na przełomie listopada i grudnia Armia Czerwona ruszyła ku Niemcom. Nocą z 10 na 11 grudnia 1918 roku Zachodnia Dywizja Strzelców pod dowództwem Budionnego zajęła Mińsk; 5 stycznia 1919 – Wilno. Ale to był koniec sukcesów. Weszli bowiem na ziemie totalnie ograbione ze wszystkiego. Ludność głodowała – jedzenia dla żołnierzy nie było. Nawet paszy dla koni brakowało. Na początku lutego 1919 roku Budionny poprosił Lenina o zgodę na wycofanie się na północną Białoruś. Zanim otrzymał decyzję z Moskwy, doszło do pierwszych konfrontacji z Polakami. 14 lutego żołnierze Budionnego przegrali niewielkie starcie pod miejscowością Mosty (koło Grodna) a żołnierze Kamieniewa zostali wypchnięci z Berezy Kartuskiej.

Lenin, Trocki i Stalin nie mieli wątpliwości. Starcia z Polakami żadnymi wielkimi bitwami nie były, ale oznaczały jedno: Polacy zdążyli się zorganizować i prą ku Litwie. Nakazali Budionnemu i Kamieniewowi wycofanie się. Do pokonania Polski będą potrzebować znacznie więcej niż dwie dywizje.

Najbliższych kilkanaście miesięcy pokazało, że były to złudne marzenia.

Polacy podjęli walkę i obronili swoje powstające państwo. Na tyle skutecznie, że już w październiku 1920 roku strony uzgodniły rozejm, a w 1921 roku w Rydze podpisały traktat pokojowy.

Niemiecka policja, wspierana przez Freikorpsy, dość szybko uporała się z rewolucjonistami. „Korzystna sytuacja polityczna w Niemczech” stała się wspomnieniem.

To jednakże nie oznacza, że operacja „CEL WISŁA” została zarzucona. Jesienią 1921 roku we francuskim Saint-Tropez, podczas wakacji, spotkali się niemiecki Minister Spraw Zagranicznych Walther Rathenau i Ludowy Komisarz Spraw Zagranicznych bolszewików Georgij Cziczerin. Niemiec nie ukrywa swoich poglądów: Polskę, tego wersalskiego bękarta, trzeba jak najszybciej zlikwidować! Cziczerin jest nie tylko „za”; sugeruje nawiązanie nieoficjalnej współpracy i wykorzystanie pierwszej nadarzającej się okazji, aby „zamknąć” temat. Oczywiście aprobata Niemca jest natychmiastowa; ba, pada propozycja, że Niemcy wprowadzą nową Rosję na europejskie salony polityczne. W Rapallo ich obietnica się ziści. Przy okazji: Cziczerin spotkał się na Lazurowym Wybrzeżu z „anonimowym niemieckim arystokratą”, członkiem Wielkiego Sztabu z okresu I wojny światowej. Z tego spotkania przywiózł „obiektywną ocenę sytuacji”: na piechocie i konnicy Rosja świata nie zawojuje. Czołgi i samoloty – oto podstawa uzbrojenia nowoczesnej armii.

Mając na horyzoncie wizję korzystnej współpracy z Niemcami, jeszcze w 1921 roku trio Lenin – Stalin – Trocki dokonuje „przebudowy” operacji „CEL WISŁA”. Przede wszystkim Lenin rozszerza zakres NEPu. Drobny biznes ma współpracować z wielkim przemysłem ciężkim i nauką, aby stworzyć nowoczesne uzbrojenie dla Armii Czerwonej. Stalin z Trockim mają „wybrać” najlepsze dla krasnoarmiejców czołgi i samoloty. Kto ma dostarczyć „modele testowe”? Oczywiście Niemcy!

Na początku idzie jak po gruzie, ale przychodzi rok 1925. Zachód zaprasza Niemcy do Locarno (aby zagwarantować bezpieczeństwo granic Francji, Belgii, Holandii i Luksemburga). A nieoficjalnie komisarz Cziczerin spotyka się z niemieckim ministrem Wilhelmem Marxem i ustalają, że niemiecka Reichswehra dostanie w Rosji poligony i fabryki do produkcji prototypów broni pancernych i samolotów. Sowieci dostaną w zamian silniki do „ciągników rolniczych” (gąsienicowych; idealnie nadających się do holowania jednostek artyleryjskich) oraz licencje na ich produkcję wraz ze szkoleniem przyszłych pracowników.

Wszystko staje się jasne. Kontrakt z Niemcami zostaje zawarty, niemieckie technologie dostają zielone światło na wjazd do bolszewickiej Rosji, a zjazd bolszewików podejmuje uchwałę o przyspieszeniu industrializacji pod potrzeby skutecznej realizacji myśli marksistowsko-leninowskiej (jaki ładny synonim słowa wojna, nieprawdaż?).

W grudniu 1927 roku kolejny zjazd partii bolszewickiej podejmuje uchwałę dającą Komitetowi Centralnemu partii trzy pięciolatki na przygotowanie Sowieckiej Rosji do wdrożenia głównych kierunków myśli marksistowsko-leninowskiej z gotowością realizacyjną wyznaczoną na wiosnę 1942 roku.

Brzmi niewinnie, a kryje w sobie złowieszczą wizję: rozpoczęcie realizacji „CELU WISŁA”. Dozbrojona Armia Czerwona ma zaatakować Polskę (Litwę, Łotwę i Estonię też) i wkroczyć do Niemiec. Stalin i jego akolici są pewni zwycięstwa. Polska jest biedna. Nie stać jej na nowoczesną broń. Sowieckie czołgi i samoloty szybko rozbiją polską obronę i wejdą do Niemiec. A Niemcy? Mają prawo posiadać wyłącznie stutysięczną, zawodową armię. Bez broni ciężkiej, lotnictwa czy czołgów. Nawet gdyby ogłosili powszechną mobilizację, bez nowoczesnej broni upadną tak, jak Polska: szybko.

Jednakże, jak głosi przysłowie, każdy kij ma dwa końce. Sowieci nie dostrzegli zmiany w Niemczech, gdzie prezydentem został Paul von Hindenburg. Raporty niemieckiej służby wywiadowczej, że rosyjscy pracownicy w niemieckich fabrykach broni w Związku Sowieckim kopiują testowane rozwiązania, jakie składali mu szefowie Abwehry: Friedrich Gemmp, Günther Schwantes i Konrad Patzig sprawiły, że Hindenburg postawił na wzmocnienie obrony niemieckiej granicy. W 1927 roku porozumiał się z Francuzami – w efekcie Niemcy rozpoczęli przygotowanie do budowy Ostwall – umocnień, które miały się ciągnąć od Kołobrzegu po Świdnicę (Wał Pomorski i Międzyrzecki Rejon Umocniony to elementy tej koncepcji), natomiast Francuzi rozpoczęli budowę Linii Maginota. Niemcy, dodatkowo, zaczęli kierować do Rosji sfałszowaną dokumentację techniczną, szczególnie czołgów i samolotów. Łożyska o obniżonej trwałości, stal o niższej wytrzymałości, elementy silników bardziej podatne na awarie czy zatarcia…

Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku obie strony doskonale wiedziały, że czeka je wojna. Operacja „CEL WISŁA!” zawisła nad Europą.

Piotr H. „BARON”

Ciąg dalszy w kolejnym wpisie.

You may also like

Ta strona korzysta z plików cookie, aby poprawić Twoje doświadczenia. Zakładamy, że się z tym zgadzasz, ale możesz zrezygnować, jeśli chcesz. OK Więcej

Polityka prywatności i plików cookie