Konstytucja 3 Maja

Autor: Markiz Data: 01 May 2014 19:43

Konstytucja 3 Maja

 

Konstytucja 3 Maja uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją. Konstytucja 3 maja została ustanowiona ustawą rządową przyjętą przez sejm. Powstała jako twór polityczny w celu zlikwidowania obecnych od dawna wad opartego na wolnej elekcji i demokracji szlacheckiej systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Konstytucja zmieniła ustrój państwa na monarchię dziedziczną, ograniczyła znacząco demokrację szlachecką odbierając prawo głosu i decyzji w sprawach państwa szlachcie nie posiadającej ziemi (gołocie), wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc nadużycia pańszczyzny. Konstytucja formalnie zniosła praktycznie nieużywane od 27 lat liberum veto. Konstytucja obowiązywała przez 14 miesięcy, w tym czasie Sejm Czteroletni uchwalił szereg ustaw szczegółowych, które były rozwinięciem jej postanowień.

Jej twórcy zdawali sobie sprawę, że jednym z głównych powodów, upadku kraju było nadużywanie prawa liberum veto, które od 1652 pozwalało każdemu posłowi na zerwanie Sejmu i odrzucenie wszystkich przyjętych przez Sejm uchwał. Korzystając z takiej możliwości magnaci, czy agenci działający na rzecz państw ościennych, mogli z łatwością przekupić osoby, aby odrzucić jakiekolwiek niewygodne z ich punktu widzenia reformy. Jedynie tzw. „sejm skonfederowany” był wolny od liberum veto. Sejm Czteroletni (zwany też Sejmem Wielkim), który przyjął Konstytucję Trzeciego Maja był właśnie takim sejmem i tylko to pozwoliło na przyjęcie radykalnych, jak na ówczesne czasy, reform.

Twórcy Konstytucji 3 maja chcieli zreformować Rzeczpospolitą Obojga Narodów która jeszcze 150 lat wcześniej była jedną z największych potęg europejskich i największym krajem w Europie, a pod koniec XVIII wieku była już cieniem dawnej potęgi. Jednakże idea reform w Rzeczypospolitej Obojga Narodów nie była wygodna dla państw sąsiadujących. Słabość Polski była dla nich korzystna, więc powstanie potężnego państwa nie leżało w ich interesie.

Aby zapobiec powstaniu nowoczesnego państwa polskiego, caryca Katarzyna Wielka i król Prus Fryderyk Wielki sprowokowali konflikt pomiędzy „konserwatystami” w Sejmie a królem, dotyczący praw mniejszości religijnych. Caryca Katarzyna i król Fryderyk stanęli w tym konflikcie po stronie szlachty i w październiku 1767 pod Warszawą stanęły wojska rosyjskie. W obliczu przeważających sił August Poniatowski i jego zwolennicy przystali na narzucone siłą przez Rosjan warunki o nienaruszalności wolności szlacheckich i ich prawa do liberum veto oraz prawa szlachty do buntu przeciwko władzy królewskiej – rokoszu. Po uchwaleniu praw kardynalnych Rzeczpospolita stała się protektoratem Imperium Rosyjskiego.

Mimo rozbiorów, pamięć o drugiej w dziejach świata spisanej konstytucji narodowej (uznawanej za bardzo postępowy jak na swoje czasy dokument) przez kolejne pokolenia pomagała podtrzymywać polskie dążenia do niepodległości. Od czasu odzyskania niepodległości w 1918 roku, Święto Konstytucji 3 maja było obchodzone jako najważniejsze święto państwowe.

To co stało się 3 maja 1791 roku było w ówczesnej Polsce czymś wyjątkowym. Znaleźli się wśród naszych rodaków tacy którzy zrozumieli że kraj nasz zmierza ku zagładzie i starali się ten upadek powstrzymać. Niestety idea ta nie znalazła poparcia w wielu rodach magnackich, a także nie była na rękę naszym sąsiadom, którzy wykorzystali to dla własnych celów. Rezultatem tego było odejście od zasad zapisanych w konstytucji a skutkiem były rozbiory. Niestety znów Polacy nie potrafili wznieść się ponad swoje prywatne interesy i zwyciężyła prywata kupiona za rosyjskie i pruskie pieniądze, co zaowocowało ponad stu letnią niewolą.

Teraz patrząc na to co się obecnie dzieje w kraju jakoś dziwnie wydaje się, że koło historii stanęło w podobnym miejscu. Znów nasi "patrioci" są gotowi sprzedać ten kraj bez oglądania się na interes narodu. Chyba my Polacy rzeczywiście nie potrafimy rządzić się tak, żeby Polska rosła w siłę a ludziom żyło się coraz lepiej. Zawsze gdzieś ważniejszy jest interes prywatny niż dobro wspólne. To bardzo smutne, ale brakuje nam polityków takich jacy potrafili wznieść się ponad podziały, ponad prywatę i stworzyli konstytucję 3 maja. Można powiedzieć, że nadal nie potrafimy uczyć się z historii własnego kraju i pozwalamy różnym politykierom rządzić naszym państwem, choć widzimy do czego to zmierza.

Konstytucja 3 Maja była dziełem wybitnym, ale to co się stało później powinno być dla nas przestrogą a niestety nie jest. To bardzo smutne, że nie potrafimy z historii wyciągnąć właściwych wniosków co do naszej teraźniejszości a także przyszłości. Nie potrafimy wznieść się ponad podziały, prywatę i kolesiostwo a przecież wiemy do czego to prowadzi.

 

Ireneusz Piątek

 

 


avatar
O autorze: Markiz

Jego pasją jest historia, a szczególnie okres II wojny światowej. Ma 49 lat. Z wykształcenia jest politologiem. Mieszka pod Poznaniem. Od lat pisze artykuły, recenzje, biografie, testy, starając się przekazać swoją wiedzę na temat tego strasznego konfliktu i dziedzictwa który po sobie pozostawił. 

DODAJ KOMENTARZ

Imię i nazwisko:

Adres email:


Tysiąc dodać jeden? (odpowiedź liczbowa)


Treść komentarza:

Komentarze (1)

Marcin Natora
03 May 2014 11:50

Powszechnie pokutukącym w polskiej świadomości mitem jest to, że konstytucja została uchwalona przez Sejm. Nic bardziej mylnego. Sejm jej nie uchwalił. Co więcej nie głosowano nad nią. Podczas trwającego zamieszania na sali poselskiej król zaprzysiągł tekst ustawy. Tak więc wprowadzono ją poprzez zamach stanu.

OSTATNIO NA FORUM
Co to za bagnet
10 Grudzień 2017, 11:54
Balkenkreuz na You Tube
9 Grudzień 2017, 17:16
Etaty w Armii Krajowej
8 Grudzień 2017, 22:46
PARTNERZY

STATYSTYKI
Użytkowników: 1988
Artykułów: 466
Komentarzy: 253

forum webmasterskie, tworzenie stron www, forum webdesign