Na wiosnę na rynku ukaże się nowa książka, która może wywołać żywą dyskusję wśród pasjonatów dziejów XX wieku. „Pakt z Hitlerem”, wydany przez Novae Res, trafi do czytelników 22 kwietnia w wersji papierowej i elektronicznej. To efekt kilku lat pracy badawczej i analizy źródeł, które dotąd pozostawały niemal nieznane szerszej publiczności.
Autor pierwotnie planował inną koncepcję książki. Projekt nosił roboczy tytuł „Ukryci w niebycie”. Decydujący okazał się jednak dostęp do nowych materiałów archiwalnych, które całkowicie zmieniły perspektywę. Chodzi przede wszystkim o niepublikowane wspomnienia Lutza Grafa Schwerin von Krosigka „Persönliche Erinnerungen”, dostępne wyłącznie w formie maszynopisu.
Schwerin von Krosigk był ministrem finansów Niemiec od 1932 roku. Funkcję pełnił w rządach Brüninga, von Papena i von Schleichera, a następnie na prośbę prezydenta Paula von Hindenburga pozostał na stanowisku po przejęciu władzy przez Adolfa Hitlera. W maju 1945 roku, z nominacji Karla Dönitza, stanął na czele tzw. rządu flensburskiego, kierując jednocześnie resortem finansów i spraw zagranicznych. Urząd sprawował do 23 maja 1945 roku, gdy alianci aresztowali członków tego gabinetu.
Książka szeroko omawia kulisy ostatnich dni III Rzeszy. Autor sięga także do wspomnień Dönitza „10 lat i 20 dni”. Analizuje cztery akty kapitulacji z maja 1945 roku: w Lüneburgu (4 maja), Reims (7 maja), Berlinie (8 maja) oraz Čimelicach (13 maja). Stawia tezę, że rząd flensburski nie był jedynie symbolicznym tworem, lecz realnym podmiotem negocjującym z aliantami. Przywołuje m.in. scenę z Berlina, gdy sowieccy przedstawiciele przyjęli pełnomocnictwa niemieckiej delegacji, co miało daleko idące konsekwencje prawne i polityczne.
Istotnym kontekstem dla tej narracji jest praca Eugeniusza Cezarego Króla „Z kim by tu paktować?”, poświęcona próbom kontaktów niemieckich elit z aliantami zachodnimi u schyłku wojny. Autor „Paktu z Hitlerem” konfrontuje te ustalenia z mniej znanymi źródłami, w tym czeskimi badaniami nad ostatnimi walkami w rejonie Milin–Slivice w maju 1945 roku.
Kolejnym ważnym źródłem są maszynopisowe wspomnienia Johannesa Goldschego, szefa Wehrmacht-Untersuchungsstelle. To instytucja badająca przestępstwa wojenne, w tym nadzorująca w 1943 roku ekshumacje polskich oficerów zamordowanych w Katyniu. Autor wykorzystuje te relacje, by pokazać wewnętrzne mechanizmy funkcjonowania państwa niemieckiego w czasie wojny.
„Pakt z Hitlerem” nie ogranicza się do rekonstrukcji wydarzeń z 1945 roku. Książka stawia pytania o ciągłość instytucjonalną państwa niemieckiego, o prawne znaczenie ostatniego rządu Rzeszy oraz o polityczne decyzje aliantów. W tle pojawia się również refleksja nad współczesnymi relacjami polsko-niemieckimi i debatą o granicach oraz odpowiedzialności historycznej. Autor sugeruje, że historia ostatnich tygodni wojny nadal wpływa na dzisiejszą politykę i język sporów.
To propozycja dla tych, którzy chcą spojrzeć na końcówkę II wojny światowej z innej perspektywy. Poprzez źródła, które przez dekady pozostawały na marginesie głównego nurtu badań.
Premiera została zaplanowana na 22 kwietnia. Niebawem może ukazać się także konkurs dla czytelników. Do wygrania będzie pięć egzemplarzy książki z autorską dedykacją. Szczegóły wkrótce, zachęcamy do śledzenia aktualności.
