Spotkanie z Mykołą Riabczukiem- 18.05.2015

Autor: Bartosz Konieczka Data: 20 May 2015 01:24

Mykoła Riabczuk (ur. 1953) jest ukraińskim literaturoznawcą, poetą i publicystą. 18 maja 2015 w Poznaniu, na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu Adama Mickiewicza miałem okazję uczestniczyć w spotkaniu z tym wybitnym naukowcem, orędownikiem pojednania ukraińsko-polskiego.

Profesor Riabczuk wygłosił na naszym wydziale niezwykle ciekawy wykład o mechanizmach powstawania ukraińsko- rosyjskich stereotypów w trakcie toczącej się na wschodzie Ukrainy wojny. Prelekcja ta, zatytułowana "Ukropy", "Watniki", a inni. Konstruowanie stereotypów etnicznych w  toku wojny rosyjsko- ukraińskiej. Spojrzenie postkolonialne pozwoliła mi prześledzić związki pomiędzy dawnym postrzeganiem Ukraińców przez Rosjan a obecną, wojenną propagandą. Dowiedziałem się również, jakie inwektywy są "modne" w ukraińskim internecie w odniesieniu do prorosyjskich separatystów czy ekipy Putina. Poniżej zamieszczam słowniczek tych określeń:

Ukraina- określenia Rosjan:

- Moskale

- Kacapy

- Putinowcy

- Separatyści

- "Watniki" ("Waciaki"- od kamizelek, noszonych przez separatystów)

Na Ukrainie celowo unika się określeń "Rosjanin", "rosyjska napaść", i tym podobnych. Wielu jest bowiem rosyjskojęzycznych Ukraińców czy etnicznych Rosjan, sprzeciwiających się reżimowi Putina i jego napaści, w tym czynnie walczących po stronie ukraińskiej. 

Rosja ma bogatą tradycję pejoratywnego określania Ukraińców, sięgającą aż XVII wieku. Oto ich propozycje:

Rosja- określenia Ukraińców, które są pochodzenia dawniejszego:

- "Chochły", "Chochoły"- chłopy, chłopi (określenie używane w odniesieniu do niższych warstw społecznych)

- "Małorusi", "Małorusini"- szlachta ukraińska i wyższe warstwy społeczne. Przy stosowaniu tego określenia zwraca uwagę czytelnika owa "małość", sugerująca niby to wspólne pochodzenie Rosjan i Ukraińców- dwóch "bratnich narodów", ale jednocześnie pewną regionalną inność Ukrainy, która jawi się Rosjanom tą gorszą.

Rosja- określenia Ukraińców, które są pochodzenia bardziej współczesnego:

- "Ukropy"- określenie o wydźwięku pogardliwym, którego pochodzenie jest dla mnie niejasne.

-  "Banderowcy"- sztandarowe określenie rosyjskiej propagandy, mające powiązać obecną władzę w Kijowie z nacjonalistami ukraińskimi z czasów II wojny światowej. W ramach odgrzewania mitu "wojny ojczyźnianej" w Rosji ekipa Poroszenki i Arsenija Jaceniuka jest często nazywana "faszystami" lub "nazistami".

- "Petlurowcy" - od nazwiska Semena Petlury, ukraińskiego atamana walczącego z bolszewikami po stronie polskiej w ramach armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Określenie to zdaje się sugerować polskie wsparcie militarne dla Ukrainy.

Ukraińcy odpowiadają na propagandę Putina obśmiewaniem jej w sieci, tworzeniem ironicznych przeróbek rosyjskiej wizji historii, przedstawianej w formie plakatów i memów. Mykoła Riabczuk argumentował, że bardziej opłaca się przeciwdziałać dywersji informacyjnej śmiechem niż otwartym atakiem- z powodów już przytaczanych w tym materiale. Profesor pokazał audytorium szereg karykatur, mających odkłamać medialny obraz jego kraju.

Po wykładzie przyszedł czas zadawania pytań. Z niezwykłą cierpliwością i życzliwością przyjmował gość naszego wydziału nawet i głosy krytyczne, mówiące o tym, że stworzony przez niego materiał jest "ukazany w zbyt czarno- białych barwach", z wyraźnym podziałem na swoich i obcych. Wprawdzie nie zdążyłem zadać swojego pytania w regulaminowym czasie spotkania, profesor Riabczuk był jednak na tyle uprzejmy, iż zaczekał niemal 15 minut, by go wysłuchać i udzielić na nie odpowiedzi. Pytałem o to, czy Ukraina nie myśli o podobnej akcji "odkłamywania" rzeczywistości w stosunku do polskiej opinii publicznej, która- co z niepokojem obserwuję- chętnie "łyka" rosyjską wersję faktów, zaprawioną wątkami nacjonalistycznymi.

Zakłopotany nieco Riabczuk odpowiedział mi szczerze, że Ukraińcy raczej nie mają dostępu do polskich mediów, by oddziaływać na masy. Wspominał o tym, co my wiemy dopiero dzisiaj- o zaostrzających się atakach rebeliantów w Donbasie i zbliżającej się ich nowej ofensywie. 

Ten materiał ma wypełnić ową lukę informacyjną przynajmniej w środowisku historyków i pasjonatów historii.


avatar
O autorze: Bartosz Konieczka

Pasjonat historii. Mieszka w Kiączynie, niewielkiej miejscowości niedaleko Poznania. Jego specjalizacja to XX wiek, szczególnie okres dwudziestolecia międzywojennego i II wojny światowej.

DODAJ KOMENTARZ

Imię i nazwisko:

Adres email:


Tysiąc dodać jeden? (odpowiedź liczbowa)


Treść komentarza:

Komentarze (0)

OSTATNIO NA FORUM
Legiony, Rokitna, TG Sokół
22 Lipiec 2017, 10:18
Tworzenie się Europy
20 Lipiec 2017, 23:58
W-Kongresówka?
20 Lipiec 2017, 18:01
Galicja, Sokół i rozmaitości
18 Lipiec 2017, 00:58
PARTNERZY

STATYSTYKI
Użytkowników: 1263
Artykułów: 446
Komentarzy: 209

forum webmasterskie, tworzenie stron www, forum webdesign